De koffieceremonie

De koffieceremonie is een belangrijke sociale en culturele traditie in Ethiopië en wordt uitgevoerd met rituele ceremonies.

Buna (koffie) is de nationale drank van Ethiopie, staat voor gastvrijheid en wordt door familie, buren, vrienden en onverwachte gasten ritueel gedronken. De volwassenen nemen plaats rond de plek waar de koffie gezet gaat worden. Op de vloer ligt vers gesneden gras, doorgaans met kleine gekleurde bloemen erop. De gastvrouw, gekleed in traditionele kleding, zittend op een berchuma (typisch Ethiopisch krukje met drie poten) wakkert een vuurtje aan. Dit kan een open houtvuurtje zijn maar de laatste jaren wordt er steeds meer gebruik gemaakt van houtskoolbranders. Op een klein vuurtje ernaast wordt etan (wierook) gebrand. Het is de bedoeling dat de koffie- en de wierookgeur zich straks vermengen. De opstijgende, geurende rookwalmen hebben de functie om God te eren. De rauwe koffiebonen worden eerst gewassen en gedroogd. Intussen is een platte schaal op het vuurtje voorverwarmd waarop de bonen gebrand kunnen worden. De gastvrouw roert en schudt de bonen totdat ze zwart en glanzend zijn.

De platte schaal wordt van het vuur genomen en langs de gasten gedragen, met wapperende handen wordt de geur naar zich toe gehaald en opgesnoven. Er wordt popcorn rondgedeeld. De jebena, een zwarte koffiepot gemaakt van klei, met een ronde bodem en een tuit in het midden, wordt gevuld met water en op het vuur gezet. Ondertussen dat het water warm wordt worden de bonen met een vijzel fijngewreven. Als het water kookt wordt de koffie met kleine hoeveelheden, voorzichtig, in de nauwe opening aan de bovenkant van het koffiepotje gedaan. De sini’s, kleine mokjes, staan klaar op een soort dienblad met pootjes. Als de koffie voldoende getrokken is tilt de gastvrouw de jebena op en schenkt de koffie van grote hoogte in de sini’s. Naast dat het een leuk gezicht is, gebeurt het vakkundig en gaat er geen druppel verloren. De oudere of een belangrijke gast krijgt als eerste een kopje aangereikt. Traditioneel zijn er drie koffierondes en je wordt geacht deze allemaal mee te maken. De eerste ronde wordt awol genoemd. De koffie is erg sterk. Tijdens de tona, de tweede ronde is hij al aanzienlijk minder sterk. Doordat de koffiepot steeds aangevuld wordt met water is het laatste bakje in de derde ronde, baraka, een slap aftreksel. Bakara betekent zegening. Het is dan ook de gewoonte dat de ouderen na de ceremonie het huis van hun gastvrouw zegenen voordat ieder vervolgens zijn weg gaat. De Ethiopiërs gebruiken de ceremonie om tot rust te komen en nemen ruim de tijd, twee tot drie uur, om met iedereen te praten en nieuwtjes te horen.

Als je een uitnodiging krijgt, altijd doen, het is een belevenis. Maar zorg dat je de tijd hebt, twee tot drie uur. Het is zeer onbeleefd om op te stappen voordat je het derde kopje gedronken hebt! Een klein geschenk voor de gastvrouw wordt op prijs gesteld.

Weinig tijd! In Ethiopië zijn ‘buna bets’ (koffiehuizen) waar de geurige koffie de gehele dag gedronken kan worden.